على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2620

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قبقب ( qabqab ) ا . ع . شكم . قبقب ( qebqeb ) ا . ع . قسمى از صدف دريائى . قبقبة ( qabqabat ) ا . ع . بانگ دندان گشن . و آواز شكم اسب و شير . قبقبة ( qabqabat ) م . ع . قبقب الفحل و الاسد قبقبة : غريد و خروشيد گشن و شير . و قبقب الرجل : گول گرديد آن مرد . قبق كتك ( qabq - katk ) و قبق گرگ ( qabq - gorg ) و قبك كتك ( qabk - katk ) و قبك گرگ ( qabk - gorg ) پ . كلمهء فعل يعنى ملتفت باش و مواظب باش كه مهمان مىآيد . قبك آب ( qobke - b ) و ( qobbake - b ) ا . پ . جل و غز و طحلب . قبل ( qabl ) ع . از ظروف مبهمه است بمعنى پيش خلاف بعد . يق : اتيتك من قبل و يا قبل و يا قبل و يا قبلا و يا قبل ( qablen ) . و قبل الامس : روز پيش از ديروز يعنى پريروز . قبل ( qabl ) م . ع . قبل النعل قبلا ( از باب فتح ) : دوال ساخت نعل را و يا قبال بربست بر نعل . و قبل قبلا و قبولا و قبولا . مر . قبل و قبول . و قبل قبلا و قبولا . مر . قبول . قبل ( qabl ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - پيش و نزديك و جلو و پيش‌رو . و قبل از اين : پيش از اين . و قبل از صبح و يا قبل الصبح : پش از صبح و سحر . قبل ( qobl ) ا . ع . سوى و جانب و نحو . و آهنگ . يق : اقبل قبله : يعنى قصد كرد آهنگ او را . و روى آورد بجانب او . قبل ( qobl ) ص . ع . ج . اقبل و قبلاء . قبل ( qobl ) و ( qobol ) ا . ع . اندام پيش و فرج انسان . و جلو هر چيزى خلاف دبر . و روى كوه . و يا بن و يا كمر آن . و مقدم و پيشگاه نشانه ، يق : وقع السهم بقبل الهدف و بدبره اى من مقدمه و مؤخره . و اول زمان . و نخستين موسم . يق : كان ذلك فى قبل الشتاء و الصيف . قبل ( qabal ) ا . ع . بلندى زمين كه پيش نمايد . يق : رايت بذلك القبل شخصا : ديدم در اين بلندى زمين كه پيش رو است شخصى را . و نيز سر هر پشته . و سر هر كوه . و فراهم آمد نگاه ريگ توده‌ها . و خوبى و سبكى دست ماما در برآوردن بچه . و فحج و پيش آمدگى سياهى چشم بر بينى و يا حول و يا آنكه قبل بهتر از حول است . و برآمدگى سياههء چشم يكى بر ديگرى و بودن سياههء چشم بر بن بينى و يا بر گوشهء چشم و يا بر ابرو و يا بر آمدن نگاه چشمى بر نگاه چشم ديگر . و ريختن آب بر سر شتران وقت آب خوردن . و خميدگى شاخ گوسپند بر روى آن . و بىانديشه و استحضار سخن گفتن . و رجز گفتن . و ديدار ماه نو پيش از ساير مردم . و نخستين ديدن هر چيزى . و نيز قبل : نوعى از مهره كه زنان بدان مردان را بند نمايند و جهة چشم زخم و افسون بر گردن اسب بندند . و مهره‌اى از دندان پيل درخشان كه بر گردن زنان و اسبان بندند . قبل ( qabal ) ا . ع . ج . قبلة ( qabalat ) . قبل ( qobol ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرج زن . و دو اسطوانهء ميان كاواك كه از تخته‌هاى چوبين سازند و روى آنها را از تيماج بپوشانند و در جلو زين اسب آويزان نموده مسافرين در آنها قليان و لوازم وى را گذارند . قبل ( qabal ) م . ع . قبلت العين قبلا ( از باب سمع و نصر ) : كج شد آن چشم و بر بينى برآمد سياههء چشم . و قبلت الليلة : پيش آمد شب . قبل ( qabal ) و ( qebal ) ا . ع . افعل ذلك لعشر من ذى قبل : مىكنم اين كار را در زمان آينده . و لا اكلمك الى عشر من ذى قبل : با تو سخن نمىگويم تا ده روز بعد از اين و يا نگويم با تو سخنى از سر نو . و كذلك : من ذى قبل . قبل ( qabal ) و ( qebal ) و ( qobal ) و ( qobol ) ا . ع . رايته قبلا : ديدم او را آشكارا و روباروى . و كذلك البواقى . قبل ( qebal ) ا . ع . طاقت . يق : ليس لى قبل اى طاقة . قوله تعالى : فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لا قِبَلَ لَهُمْ بِها . و نزد . و جهة يق : ولى فى قبله حق اى عنده . قبل ( qebal ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - جانب و نزد . و از قبل : از جانب و از طرف و از نزد . قبل ( qobal ) ع . ج . قبلة ( qoblat ) . قبل ( qobol ) ع . ج . قبيل . قبلا ( qablan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - پيش از اين . قبلا ( qabl ' ) ص . ع . مؤنث اقبل . يق : امراة قبلاء : زن كج چشم چندان كه گوئى بسوى بينى خود نگاه مىكند . و شاة قبلاء : گوسپندى كه سرونش بر روى وى خميده باشد . ج : قبل ( qobl ) . قبلة ( qablat ) ا . ع . نوعى از مهره كه زبان مردان را بدان بند كنند و نيز جهة چشم زخم و افسون بر گردن اسب بندند . قبلة ( qeblat ) ا . ع . هر چه در پيش روى گيرند آن را . و جهتى كه در نماز بدان روى آرند . و جهة و سمت . و كعبه . و ما له فى هذا الامر قبلة و لا دبرة : نيست مر او را در اين كار وجهى و پشت و روئى ندارد يعنى درصورتىكه شخص در كار خود هدايت كرده